گذار از شکاف علم و عمل با اجرای طرح ترجمان دانش در رفسنجان/ هشدار نسبت به سقوط نرخ باروری به زیر سطح جایگزینی و تغییر ارزشهای اجتماعی
رئیس گروه اطلاعرسانی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان با تبیین ضرورت انتقال یافتههای پژوهشی به زبان ساده به بطن جامعه، از کاهش بیسابقه نرخ باروری در رفسنجان به عدد ۱.۵ خبر داد و تأکید کرد که فراتر از چالشهای اقتصادی، «تغییر درک و ارزشهای جامعه» و «سبک زندگی ناسالم» اصلیترین موانع جوانی جمعیت هستند.
به گزارش خانه خشتی؛ نصیرزاده، عضو هیئت علمی و رئیس گروه اطلاعرسانی پزشکی در نشست خبری با اصحاب رسانه، هدف از برگزاری این جلسات را تحقق ترجمان دانش (Knowledge Translation) برشمرد و اظهار داشت: رسالت اخلاقی دانشگاه این است که نتایج تحقیقات علمی که روی گروههای مختلف مردم (مانند بیماران دیابتی) انجام میشود، پیش از هر جراحتی در اختیار خودِ مردم قرار گیرد. مقالات علمی در بهترین ژورنالهای دنیا چاپ میشوند، اما برای پر کردن شکاف عمیق میان «علم» و «عمل»، این رسانهها هستند که باید نتایج را به زبان ساده به خانهها ببرند.
وی با اعلام تداوم این نشستها به صورت ماهیانه یا دو ماه یکبار پیرامون موضوعات چالشبرانگیز سلامت، افزود: وبسایتهای تخصصی مخاطبان محدودی دارند، اما جراید و خبرنامهها میتوانند گپ موجود میان یافتههای پژوهشی و رفتار مردم را پر کنند.
آمارهای نگرانکننده؛ نرخ باروری رفسنجان در وضعیت هشدار
نصیرزاده با اشاره به طرح تحقیقاتی اخیر پیرامون عوامل مرتبط با کاهش نرخ باروری که توسط تیمی از نخبگان دانشگاه (دکتر وطنپرست، دکتر پورمعصومی، دکتر ایوبی، دکتر خلیلی، دکتر جمالی و خانم کریمی) انجام شده است، گفت: شاخص نرخ باروری کلی (TFR) که میانگین تعداد فرزندان متولد شده به ازای هر زن ۱۵ تا ۴۹ ساله است، در دهه قبل از ۶.۵ به عدد ۱.۳۹ در کشور رسیده است. در رفسنجان نیز این عدد بین ۱.۵ تا ۱.۵۴ قرار دارد؛ در حالی که نرخ جایگزینی برای ثابت ماندن جمعیت باید ۲.۱ باشد. این بحران از هر جنگی برای آینده کشور مهمتر است.
واکاوی ریشهها؛ جابجایی ارزشها و تأخیر در سن ازدواج
این عضو هیئت علمی دانشگاه، با تحلیل نتایج مصاحبه با جوانان در سن ازدواج، خاطرنشان کرد: میانگین سن ازدواج به ۲۸ تا ۳۲ سال رسیده است. تحقیقات نشان میدهد که ادراکات و باورهای مردم تحت تأثیر شرایط تغییر کرده است؛ به طوری که در برخی موارد، ارزش نگهداری از یک حیوان خانگی یا پرداختن به تجملاتی نظیر تعویض طلا، بر ارزش فرزندآوری پیشی گرفته است. وقتی موضوعی در ذهن فرد به عنوان ارزش و اولویت اول تلقی نشود، همواره برای انجام آن بهانهای وجود دارد.
وی همچنین به تفاوت الگوهای باروری اشاره کرد و گفت: شهرنشینی به دلایل متعدد از عوامل کاهنده باروری است و وضعیت تولدها در جوامع روستایی به مراتب بهتر ارزیابی میشود.
چندعلیتی بودن بحران جمعیت؛ از اقتصاد تا سبک زندگی
نصیرزاده در تشریح عوامل چندگانه این بحران، آنها را در سه دسته طبقهبندی کرد:
۱. عوامل اقتصادی: شامل افزایش هزینههای زندگی، مسکن، بیکاری و عدم اطمینان به آینده.
۲. عوامل اجتماعی: افزایش سطح تحصیلات و اشتغال زنان بدون ایجاد زیرساختهای حمایتی لازم.
۳. عوامل فرهنگی و زیستی: تغییر نگرشها، سبک زندگی بیتحرک، چاقی و رفتارهای تغذیهای ناسالم که قدرت اثرگذاری بالایی بر ناباروری دارند.
مطالبهگری از نهادهای اجرایی از طریق بیانیههای علمی
رئیس گروه اطلاعرسانی پزشکی دانشگاه در پایان با پیشنهاد صدور بیانیه در پایان هر نشست تحقیقاتی، تأکید کرد: ما باید از سایر نهادها مطالبهگری کنیم؛ از شهرداری برای نصب بنرهای آموزشی، از صداوسیما برای برنامهسازی و از متولیان اجرایی برای اختصاص غرفههای فرهنگی. وظیفه ما به عنوان بخش تحقیقات، ارائه راهکار علمی است و حتی اگر مسئولی در مسیر اجرا کوتاهی کند، ما اخلاقاً موظفیم حقایق را به مردم اطلاعرسانی کنیم تا با اصلاح رفتارهایی نظیر تغذیه و فعالیت بدنی، گامی در جهت جوانی جمعیت برداشته شود.
خبر از: بهرخ امیری
انتهای پیام/
