تک محصولی بودن رفسنجان، معضل اقتصادی شهرمان شده

هر سال با فرارسيدن روزهاي پاياني شهريور ماه در استان کرمان و به ويژه در شهر رفسنجان فصل برداشت پسته آغاز ميگردد. کشاورزاني که در طول سال با زحمت و تلاش فراوان، سعي در حفظ محصول خود داشته اند در چنين روزهايي دست رنج يکساله­ي خود را برداشت ميکنند. بر کسي که آشنايي اندکي با کشاورزي آن هم باغداري پسته دارد روشن است که محصول پسته يکي از سخت­ترين مراحل نگهداري يا به اصطلاح فني آن” داشت” را داراست.

ميتوان محصول پسته را يکي از توليدات کشاورزي با بيشترين ارزش افزوده دانست که در سالهاي گذشته ارزآوري شايان توجهي را براي کشورمان به ارمغان آورده و در آمد حاصل از آن کشاورزان رفسنجاني را از سطح معيشت مناسبي برخوردار نموده و چهره­ي منطقه را دگرگون کرده اما سوال اين است ما با در آمد حاصل فروش پسته که با سختي اينچنيني به دست ميآيد چه ميکنيم؟

بر کسي پوشيده نيست که يکي از مهمترين معضلات اقتصادي شهرمان تک­محصولي بودن آن است بگونه اي که اگر در يک سال زراعي محصول برداشت شده از نظر کمي و کيفي و قيمت در سطح مناسبي باشد کليه فعاليتهاي اقتصادي در شهر حتي غير مرتبط با کشاورزي و محصول پسته در وضعيت خوبي قرار ميگيرد و اما اگر در سالي خداي ناکرده سرما و يا گرماي هوا و يا ساير بلاياي طبيعي و غيرطبيعي به محصول پسته، آسيب وارد کند اکثريت فعاليتهاي اقتصادي دچار اختلال ميشود و اين خود بزرگترين آسيب اقتصاد تک محصولي است.

بعد از گذر چندين دهه از رونق کشت و کار پسته در منطقه­ي رفسنجان تا به امروز در هيچ دوره اي نه مردم و نه مسئولين به فکر علاج آثار اقتصاد تک­محصولي نبودند و تنها به اين مي­انديشند بعد از برداشت محصول پسته چگونه درآمد حاصل از آن را به مصرف برسانند و حتي بعضا پيش از برداشت محصول نيز درآمد آن را پيشخور ميکنند و در برابر هزينه­هاي حادث شده قبل از فصل برداشت وعده پرداخت را به “بعد از پستها ” ميدهند.

در واقع پس از برداشت محصول و فروش آن توسط کشاورزان، اکثريت در آمد حاصل صرف خريد کالاهاي مصرفي و گاهي لوکس و تجملاتي ميشود وبه فرض در صورت وجود اراده اي براي سرمايه گذاري ديگر در اکثريت موارد به سمت ساخت و ساز و ساختمان­سازي ميرود که نه تنها هيچ گونه توجيه اقتصادي ندارد بلکه آسيبهاي جديدي از جمله گسترش روزافزون محيط شهري و افزايش افسار گسيخته قيمت زمين را در پي دارد و ايجاد اشتغال آن، بيشتر سهم مهاجرين غير قانوني افغاني ميشود.

متاسفانه در سطح تصميم گيرندگان شهري و کشوري نيز تا به امروز تلاش درخوري براي خروج از اقتصاد تک محصولي صورت نگرفته بلکه با گذر زمان و تغيير اقليم و افت محسوس سطح آب سفره هاي زير زميني اقدامات جزئی در جهت حفظ و حراست از باغات پسته موجود به عمل آمده و اين در حالي است که شهر ما از توانمنديهاي بلقوه اقتصادي بسياري برخودار است که به برخي از آنان در ذيل اشاره اي ميشود.

شهر رفسنجان از جمله شهرستانهاي به اصطلاح پولدار کشور است که سرمايه هاي قابل توجهي به شکل سرگردان در دست مردم آن است و در منطقه اي غني از نظر ذخاير معدني قرار گرفته که با برنامه ريزي صحيح ميتوان با ايجاد و گسترش صنايع معدني و کارگاهها و کارخانجات صنايع تبديلي و جذب سرمايه هاي مردمي به ايجاد مناطق صنعتي متعددي در منطقه پرداخت و نکته بعدي بهره بردن از شاه راه ترانزيت شمال به جنوب است که از قضا رفسنجان در مسير آن قرار دارد نکته جالب آن است که، با توجه به اينکه ايجاد اشتغال و سودآوري فعاليتهاي خدماتي يکي از قابل اعتماد ترين سرمايه گذاريها در ايران ميباشد در محدوده شهرمان حتي يک استراحت گاه يا اقامتگاه براي مسافرين اين مسير احداث نگرديده است.

 نکته قالب توجه ديگر استفاده از سابقه تاريخي و تمدني منطقه کرمان و شهرستان رفسنجان است که ما امروزه حداقل داراي دو اثر ثبت شده تاريخي در سازمان يونسکو)باغ شاهزاده ماهان و روستاي تاريخي ميمند) هستيم که در نزديکي شهرمان قرارگرفته و هستند اماکن و روستاهاي تاريخي و مناظر بي بديل طبيعي در منطقه که ميتوان با معرفي و شناسايي آنان در سطح ملي و جهاني و ايجاد زير ساختهاي لازم به جذب گردشگران ملي و بين المللي پرداخت.

شايد اگر در اين سالها فرهنگ همکاري و مشارکت در بين مردم رفسنجان گسترش يافته بود و مسئولين نيز بدنبال برنامه ريزي اصولي و صحيح در جهت استفاده از سرمايه هاي مالي ، طبيعي ، وانساني منطقه بودند و سعي ميکردند منافع مردم شهرشان را بر تمايلات و بازي هاي سياسي ارجحيت دهند امروز شهرستان رفسنجان نه تنها قطب کشاورزي بلکه قطب صنعتي و گردشگري کشور بود.

یادداشت از: سيد مرتضي سيد حسيني

برچسب ها:
اخبار رفسنجان اقتصادی تک محصولی خانه خشتی رفسنجان