دکتر محمد کرمینیا | پژوهشگر و مدرس دانشگاه
چرا هنوز حسین(ع) آینده را روایت میکند؟
با آغاز ماه محرم، این پرسش بار دیگر مطرح میشود که چرا پس از قرنها، نام و پیام امام حسین(ع) همچنان برای نسل امروز زنده و الهامبخش است و چگونه فرهنگ عاشورا میتواند در دنیای پرشتاب امروز نیز روایتگر حقیقت، عدالت و کرامت انسانی باشد.
هر سال با آغاز ماه محرم، گویی زمان برای لحظاتی از حرکت روزمره خود میایستد. خیابانها، خانهها، حسینیهها و حتی گفتوگوهای مردم رنگ دیگری به خود میگیرند. اما پرسش مهم اینجاست که در روزگاری که نسل جدید با شبکههای اجتماعی، هوش مصنوعی و جهان پرشتاب فناوری زندگی میکند، چرا هنوز نام حسین بن علی(ع) اینچنین زنده و اثرگذار است؟ چه رازی در کربلا نهفته که پس از قرنها همچنان میتواند دلها را به حرکت درآورد؟
شاید بزرگترین اشتباه آن باشد که محرم را صرفاً یک مناسبت تاریخی بدانیم. کربلا یک حادثه در گذشته نیست؛ یک مسئله همیشگی برای انسان است. هر نسلی در برابر این پرسش قرار میگیرد که میان حقیقت و منفعت، آزادی و تسلیم، عدالت و مصلحتجویی کدام راه را انتخاب خواهد کرد. از این منظر، عاشورا نه خاطرهای دور، بلکه آینهای است که هر جامعهای میتواند تصویر خود را در آن ببیند.
نسل جدید بیش از هر زمان دیگری با انبوهی از اطلاعات و روایتها روبهروست. در چنین شرایطی، آنچه اهمیت پیدا میکند قدرت تشخیص حقیقت از میان هیاهوست. پیام عاشورا نیز دقیقاً همین است؛ اینکه انسان نباید در ازدحام صداها، صدای وجدان خود را گم کند. امام حسین(ع) در روزگاری ایستاد که بسیاری حقیقت را میشناختند اما جرأت همراهی با آن را نداشتند. این همان چالش بزرگی است که امروز نیز در اشکال مختلف پیش روی جوامع قرار دارد.
رفسنجان نیز همچون بسیاری از شهرهای ایران، تنها یک جغرافیا نیست؛ حامل یک حافظه تاریخی و فرهنگی است. محرم در این شهر صرفاً مجموعهای از مراسم آیینی نیست، بلکه بخشی از هویت اجتماعی مردم به شمار میآید. از کوچههای قدیمی تا هیئتهای جوانان، از نخلهای پربار پسته تا پرچمهای سیاه عزاداری، نوعی پیوند میان زندگی روزمره و فرهنگ عاشورا شکل گرفته که کمتر به آن توجه شده است.
در روزگاری که بسیاری از شهرها نگران فرسایش سرمایه اجتماعی هستند، محرم هنوز یکی از معدود فرصتهایی است که میتواند مردم را فارغ از تفاوتهای اقتصادی، سیاسی و نسلی در کنار یکدیگر قرار دهد. این سرمایهای کمنظیر است. جامعهای که بتواند حول ارزشهای مشترک گرد هم آید، در برابر بحرانها نیز توان بیشتری برای ایستادگی و بازسازی خواهد داشت.
آنچه محرم را برای نسل جدید جذاب و ماندگار میکند، صرفاً اشک و سوگواری نیست؛ بلکه معنایی است که در پس این سوگواری نهفته است. جوان امروز بیش از هر چیز به دنبال اصالت، صداقت و معناست. او از شعارهای تکراری عبور کرده و به دنبال تجربهای واقعی از حقیقت میگردد. عاشورا نیز دقیقاً روایت انسانهایی است که برای باورهای خود هزینه دادند و میان حرف و عمل فاصلهای نگذاشتند.
شاید به همین دلیل باشد که هر بار تصور میشود فاصله نسلها با محرم بیشتر شده است، شکل تازهای از ارتباط میان جوانان و فرهنگ عاشورا پدید میآید. زبانها تغییر میکنند، ابزارها عوض میشوند و شیوههای روایت دگرگون میشوند، اما نیاز انسان به حقیقت، عدالت و کرامت انسانی همچنان باقی میماند؛ همان مفاهیمی که در متن واقعه کربلا حضور دارند.
آغاز محرم امسال فرصتی است تا بار دیگر از خود بپرسیم آیا حسین(ع) تنها متعلق به گذشته است یا میتواند برای آینده نیز سخن بگوید؟ پاسخ را شاید بتوان در همین شهر خودمان جستوجو کرد؛ جایی که هنوز با برافراشته شدن نخستین پرچمهای سیاه، قلب رفسنجان به ریتم دیگری میتپد. گویی کربلا نه در فاصلهای دور از ما، بلکه در متن زندگی امروز ما جریان دارد و هر سال یادآوری میکند که انسان بودن، همچنان بزرگترین مسئولیت انسان است.
انتهای خبر/
