به گزارش “خانه خشتی”:

یکی از مهم ترین عرف هایی که در جهان امروز رسانه ها به عنوان موضوعی مهم و قابل تأمل محسوب می‌شود بحث رعایت اصول حرفه ای اطلاع رسانی است. این شاخص، عیاری برای سنجش حرفه‌ای بودن یک رسانه و وسعت پوشش خبری آن مهم محسوب می‌شود. یعنی به طور مشخص هر رسانه ای که خود را یک رسانه مدعی و بزرگ می داند باید به همان اندازه، این عرف ها و منطق های رسانه ای که صداقت خبری رکن اصلی آن است را رعایت کند.

برگزاری اجلاس سران کشورهای غیرمتعهد که می توان آن را مهم‌ترین رخداد بین‌المللی این روزهای عرصه سیاست دانست، از اتفاقاتی بود که به عیاری برای سنجش حرفه‌ای بودن رسانه‌های جهان تبدیل شد.
از چند هفته قبل از شروع این اجلاس، بحث درباره برگزاری آن به موضوعی داغ و رسانه ای تبدیل شده و همین مسئله کارشناسان سیاسی و پژوهشگران حوزه رسانه را بیش از گذشته به چگونگی بازتاب این خبر در حوزه رسانه کنجکاو کرد. کنجکاوی‌ای که به تدریج و با بررسی رویکردهای رسانه‌های غربی، رنگ تحلیل‌های مختلفی به خود گرفت. این تحلیل‌ها به تدریج به سمت بررسی روند بازتاب این اتفاق بسیار مهم در رسانه های غربی سوق پیدا کرد که ادامه این تحلیل ها را می توان در چند روز پس از پایان این اجلاس به عینه دید.
بایکوت خبری، رفتار حرفه ای یا راهکار سیاسی!
اولین موضوعی که همه کارشناسان حوزه رسانه را شگفت زده کرد بحث تصمیم بایکوت خبری این نشست بین المللی در شبکه های فارسی زبان و غیرفارسی زبان غربی بود. آن چنان که بی بی سی فارسی و صدای آمریکا و در کنار آنها فرانس نیوز از یک هفته مانده به شروع این اجلاس که در آن 120کشور شرکت داشتند بایکوت خبری آن را مدنظر قرار دادند. حتی برخی سایت های فارسی زبان مخالف ایران از این استراتژی یعنی بایکوت خبری اجلاس از چند روز قبل از شروع این نشست مهم در تهران خبر دادند.
تصمیم به بایکوت از سوی رسانه های غربی از همان ابتدا از سوی کارشناسان مستقل رسانه یک حربه سیاسی دانسته شد. استدلال این دست از کارشناسان این بود که نشست های بین المللی همچون «سران کشورهای غیرمتعهد» یک اتفاق بسیار مهم در عرصه بین المللی محسوب می شوند و طبق عرف های رسانه‌ای، همه رسانه ها باید براساس متدهای حرفه ای به انعکاس لحظه به لحظه این نشست برای مخاطب بپردازند. اما به هر روی، رسانه های غربی و به ویژه شبکه های فارسی زبان اصلاً تمرکزی روی خود بحث نشست به طور مشخص نداشتند و تمام بحث های مربوط به این اجلاس بین المللی را روی محور انزوای ایران متمرکز کردند و دائماً با استفاده از تاکتیک «تکیه روی واژه» سعی داشتند با تکرار مستمر کلمه انزوا، اصل موضوع را تحت الشعاع قرار دهند.
وقتی وابستگی سیاسی و اقتصادی باعث ناکامی می شود
تردیدی وجود ندارد که برای درک بهتر این رفتار نامتعارف و غیرحرفه ای باید به پشتوانه های سیاسی- اقتصادی این بنگاه های خبر پراکنی توجه کرد. چراکه بطور معمول، مراکز خبری حرفه ای و مستقل به دلیل اینکه به دنبال جذب اسپانسر و اعتبار به صورت مستقل و به شکل معمول افزایش درآمد هستند تلاش می کنند تا بدون دخیل کردن اغراض، به پوشش هرچه وسیع‌تر این گونه اتفاقات بپردازند. رسانه‌های مستقل از مراکز سیاسی، بدون درنظر گرفتن دیگر مسائل و تنها براساس اصول حرفه‌ای اقدام به خبررسانی در این زمینه می کنند.
به باور کارشناسان، دلیل رفتار اخیر رسانه های غربی و به ویژه رسانه های فارسی زبان درباره اجلاس گروه عدم تعهد در تهران، ارتباط آنها با مراکز و لابی های قدرت و ثروت در غرب است.
به عنوان مثال دستگاه دیپلماسی انگلستان از چند روز قبل از شروع نشست در تهران، موضع سکوت را اختیار کرد و تلاش کرد تا با صحبت نکردن در این باره، برگزاری این اجلاس بین المللی را در تهران نادیده بگیرد. به تبع بی بی سی فارسی نیز قبل و در هنگام برگزاری شانزدهمین نشست دولت های غیرمتعهد در تهران سکوت اختیار کرد تا به نوعی با استفاده از تاکتیک «سکوت خبری» این موضوع را برای مخاطب بی اهمیت جلوه دهد. هرچند که مخاطب در دنیای امروز رسانه به یک منبع اکتفا نمی کند. در واقع به باور کارشناسان ارتباطات این شبکه انگلیسی سعی داشت تا با سکوت قابل توجه درباره نشست تهران، دو موضوع را پی گیری کند: یک- اینکه این نشست به دلیل برگزاری در تهران نسبت به دوره های قبلی این اجلاس بی اهمیت محسوب می شود. دو- این نشست آن قدر ناموفق و برای ایران بی نتیجه خواهد بود که نیازی به پوشش خبری آن نیست.
تلاش های پیش دستانه سیاسی
اما در سوی دیگر ماجرا بخش فارسی صدای آمریکا و رادیو فردا همانند تلاش هایی که دستگاه دیپلماسی آمریکا و رژیم صهیونیستی برای انصراف گروه های شرکت کننده در این اجلاس انجام داد سعی نمودند تا به بیننده این مسئله را انتقال دهند که هیچ کشوری در این نشست شرکت نخواهد کرد و ایران پس از این نشست منزوی خواهد شد! به طور مشخص آنها اولا در راستای سیاست های آمریکا سعی در ایجاد تردیددر دل شرکت کنندگان در این اجلاس داشتند و در گام بعدی سعی می کردند مخاطب ایرانی را نسبت به بی نتیجه بودن این نشست تحریک کنند.
در این بین به طور مشخص همه شواهد و استدلال هایی که تنها بخشی از آنها مطرح شد نشان از همگامی آشکار این رسانه ها با دولت های مطبوعشان داشت. به ویژه که سیاست های رسانه ای آنها آن قدر با سیاست های دیپلماسی این کشورها همخوانی داشت که بتوان آن را یک حرکت پروپاگاندایی سیاسی- رسانه ای دانست.
در کنار این مسائل، حضور فعال و گسترده 120 کشور جهان موضوعی نبود که برخی از رسانه ها بتوانند از آن عبور کنند و حتی رسانه ای مانند خبرگزاری فرانسه هم از این حضور گسترده به عنوان «سیلی ایران به آمریکا» تعبیر کرد. بر همین اساس هم بی بی سی فارسی و هم صدای آمریکا پس از اینکه دیگر رسانه های مستقل به پوشش خبری این واقعه مهم در تهران پرداختند و از حضور گسترده سران کشورهای عضو این کنفرانس سخن به میان آوردند به صورت یکپارچه رویکردی تقریبا واحد را در پیش گرفتند. آن چنان که از عصر پنجشنبه به بعد این رسانه ها و در کنار آن شبکه های غربی که تم سیاسی دارند با نادیده گرفتن اطلاعاتی که دیگر رسانه های جهان درباره حضور کشورها در تهران بیان می کردند تمام تمرکز خود را در راستای ایجاد موجی منفی بر علیه اجلاس تهران به کار گرفتند.
آنچنان که بی بی سی فارسی و صدای آمریکا از همان جمعه شب اقدام به پخش بخش های تحلیلی کردند که در آن دائما تاکید بر شکست و ناکامی ایران پس از این اجلاس می شد. تحلیل هایی که با توجه به مناظره دکتر صادق زیباکلام و خلجی درالجزیره می توان آن را بیشتر سیاسی دانست تا کارشناسانه!چرا که زیبا کلام به عنوان یک کارشناس سیاسی داخلی که بیشتر به گروههای اصلاح طلب نزدیک است این نشست را یک پیروزی برای جمهوری اسلامی عنوان کرد.

رضا فرخی