آلومینیوم سومین عنصر به لحاظ فراوانی در پوسته زمین است که در طبیعت به شکل خالص یافت نشده و به شکل ترکیبات مختلف 8 درصد قشر زمین را تشکیل می دهد.
به گزارش ” خانه خشتی “ به نقل از مهندس نیوز، آلومینیوم سومین عنصر به لحاظ فراوانی در پوسته زمین است که در طبیعت به شکل خالص یافت نشده و به شکل ترکیبات مختلف 8 درصد قشر زمین را تشکیل می دهد.
بوکسیت(Bauxite) ماده اولیه تولید آلومینیوم است که از نظر وفور سومین ماده ایست که در قشر زمین یافت می شود. فلز آلومینیوم دارای خواص برجسته ای از جمله سبکی وزن، مقاومت در برابر خوردگی، ضریب هدایت الکتریکی مناسب، شکل پذیری مناسب و خواص مکانیکی منحصر به فرد است.
آلومینیوم به عنوان یک فلز غیر آهنی دارای کاربرد بسیار گسترده ای است وکاربردیترین فلز بعد ازآهن است و تقریبا در همه بخشهای صنعت دارای اهمیت است. میزان مصرف آن به تنهایى از مجموع فلزات غیرآهنى دیگر بیشتر است.آلومینیوم در صنایع بسته بندی، حمل و نقل، صنایع ساختمانی، ماشین آلات و تجهیزات، صنایع برق رسانی و مقاوم سازی کاربرد وسیعی دارد. از آنجاییکه این فلز به سادگی قابلیت ریخته گری، فرم پذیری و ماشین کاری را دارد از آلیاژهای آن در صنایع هواپیما سازی، الکترونیک و اتومبیل سازی نیز استفاده می شود.
میزان تولید آلومینیوم جهان در سال 2011رقمی معادل 5/143 میلیون تن بوده است که چین در رتبه اول این فهرست و ایران در رتبه بیست و دوم قرار دارند .
سال گذشته کل تولید شمش آلومینیوم کشور در سه شرکت تولیدکننده با رشد 8.2درصدی به بیش از 328هزار تن رسید. تولید شمش آلومینیوم کشور در کشور طی سال 1389به 303هزار تن رسیده بود. در بین سه شرکت بزرگ تولیدکننده شمش این فلز، شرکت آلومینیوم ایران (ایرالکو) با تولید بیش از 154هزار تن در رتبه اول و پس از آن شرکت آلومینیوم المهدی با تولید افزون بر 106هزار تن در جایگاه دوم قرار گرفت و پس از آن شرکت هرمزآل قرار دارد.
این در حالی است که رشد تولید آلومینیوم کشور در سال گذشته به 5/8 درصد رسید، در صورتی که رشد تولید آلومینیوم جهانی حدود 7 درصد بود.
ارزش صادرات آلومینیوم کار نشده (شمش) در سال 1390با افزایش 15.2درصدی به بیش از 166هزار و 673تن به ارزش بیش از 358میلیون دلار رسید. این میزان صادرات از نظر ارزش و وزن به ترتیب 15.2و9.4درصد نسبت به سال 1389افزایش داشته است .
در سال 1390ایران شمش آلومینیوم خود را به کشورهای پاکستان، چین، افغانستان، امارات، تایوان، ترکیه، کرهجنوبی، سنگاپور، عراق، مالزی، هند و ویتنام صادر کرده است.
همچنین سال گذشته بیش از 22/5میلیون دلار آلیاژهای آلومینیوم به صورت کار نشده از کشور صادر شده است.
صنعت آلومینیوم ایران در زمینه صادرات جزو موفقترین صنایع محسوب شده، بهطوری که در سال گذشته آلومینیوم کار نشده (شمش) بیستمین کالای صادراتی عمده کشور بود. آلومینیوم سال گذشته پس از سنگآهن، سیمان و مس از نظر حجم صادرات در بین محصولات صنایع معدنی کشور رده چهارم را به خود اختصاص داده است.
همچنین براساس آمار گمرک ایران سال قبل 99میلیون دلار شمش آلومینیوم و 60میلیون دلار آلیاژهای آلومینیوم وارد کشور شده است.
طبق هدفگذاری که وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام داده است تا سال 1404میزان تولید آلومینیوم کشور به حدود 1.5میلیون تن خواهد رسید،در حال حاضر از هدفگذاری تولید 1.5میلیون تنی آلومینیوم تا سال 1404بالغ بر 800هزار تن تعیین تکلیف شده و برای 900هزار تن تولید باقیمانده نیز سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو) در حال مذاکره برای سرمایهگذاری است. در همین راستا مکانیابی طرحهای جدید آلومینیوم مشخص شده و قرار است در مسجد سلیمان به ظرفیت 350هزار تن،در منطقه ویژه لامرد به ظرفیت 350هزار تن و طرح توسعه خط 3آلومینیوم المهدی پروژههای افزایش ظرفیت تولید آلومینیوم اجرا شوندهمچنین طبق مفاد برنامههای چهارم و پنجم توسعه، ظرفیت تولید آلومینیوم کشور باید به حداقل یک میلیون تن افزایش مییافت، ولی تاکنون تنها کمتر از یکسوم اهداف برنامه محقق شده است.
با این میزان تولید پیش بینی شده است رتبه ایران تا پایان برنامه پنجم توسعه از مرتبه 22 فعلی به رتبه 14 ارتقا یاید .
در حال حاضر حتی در صورت تحقق برنامه تولید یک میلیون تنی آلومینیوم نیز باز هم از کشورهای همسایه عقب هستیم، زیرا هر یک از این کشورها هماکنون بیش از یک میلیون تن آلومینیوم در سال تولید میکنند.
بسیاری از کشورهای حاشیه خلیجفارس منابع زیرزمینی انرژی را به آلومینیوم تبدیل کرده و این محصول را صادر میکنند، و در واقع تولید آلومینیوم با استفاده از سوخت گاز بهترین راه تبدیل منابع انرژی زیرزمینی به منابع جامد انرژی با ارزش افزوده بسیار بالاست.اگر بهجای خامفروشی گاز، آن را به مصرف کارخانههای تولیدکننده شمش رسانده و آلومینیوم تولید شود، ارزش افزوده بهدست آمده برای کشور دو برابر ارزش افزوده حاصل از خامفروشی گاز خواهد بود.
با توجه به این که آلومینیوم فلزی راهبردی با کاربردهای فراوان است ، در حال جایگزینی با فولاد و فلزات سنگین است. بر این اساس افزایش تولید آن در جهان و حتی کشور ما میتواند باعث توسعه صنایع زیردستی آلومینیوم شود و این امر باعث رونق فضای کسب و کار این صنعت خواهد شد. در حال حاضر نیز 2درصد از جمعیت کشور در صنعت آلومینیوم شاغل هستند.
کاهش قیمت جهانی آلومینیوم، نبود تعرفه واردات برای شمش آلومینیوم و ورود بیرویه آن به کشور از مشکلات این صنعت به شمار میرود. همچنین کاهش تقاضای شمش داخلی و کاهش قیمت فروش محصولات از دیگر مشکلات است. حذف یارانههای انرژی از صنایعی مانند آلومینیوم نیز که جزو صنایع انرژیبر است از مهمترین چالشهای پیش روی این صنعت به شمار میرود.
در تولید آلومینیوم انرژی برق به عنوان اصلیترین انرژی این صنعت مطرح است که حدود 15 تا 20 درصد بهای تمامشده آلومینیوم را به خود اختصاص داده است و تنها 11 درصد هزینه کل تولید یک تن آلومینیوم به دستمزد و نگهداری و تعمیرات لوازم یدکی اختصاص دارد. با آزادسازی قیمتها، هزینه تمامشده تولید آلومینیوم افزایش خواهد یافت.
منبع : پژوهشکده صنعت، معدن و تکنولوژی
آلومینیوم، فلز قرن 21 یا بانک انرژی
