موقعيت جغرافيايي ابوموسي

به گزارش “خانه خشتی”:جنوبي‌ترين جزيره ايراني آب‌هاي خليج‌فارس، جزيره ابوموسي است. اين جزيره در 222كيلومتري بندرعباس، همچنين در 75كيلومتري بندر لنگه و۶۰كيلومتري شمال امارت شارجه در امارات واقع شده ‌است و ۱۶۰ كيلومتر از تنگه‌هرمز فاصله دارد. جزيره ابوموسي يكي از 14 جزيره استان هرمزگان است كه بيشترين فاصله از سواحل ايراني خليج‌فارس را دارد. مساحت جزيره 8/12 كيلومتر مربع است و به لحاظ وسعت سومين جزيره شهرستان محسوب مي‌شود. اين جزيره فاقد آب و اراضي مناسب كشاورزي است و كشت و زرع محدود در آن صورت مي‌‌گيرد. بيشتر مردم بومي محل به صيد ماهي اشتغال داند. پرتلاش، كم‌توقع و بااراده بودن از ويژگي‌هاي مردم اين جزيره است.

اين جزيره يكي از مراكز صدور نفت خام است كه با ظرفيتي قابل توجه فعاليت مي‌كند. جزيره ابوموسي در ۲۶ درجه خط عرض شمالي و در ۵۵ درجه خط طول شرقي واقع شده ‌است. فاصله ميان «جزيره ابوموسي» و جزاير تنب به دليل عمق مناسب آب تنها مسير قابل كشتيراني براي نفتكش‌هاي بزرگ است. در جزيره ابوموسي باغ‌هاي پراكنده‌اي همراه درختان نخل خرما وجود دارد و نخلستان از چشم‌اندازهاي آشناي آن است. سواحل زيباي خليج‌فارس و غروب‌هاي رويايي آن مهم‌ترين جاذبه شهرستان ابوموسي را تشكيل مي‌دهد. اين جزيره يكي از مراكز صدور نفت خام كشور است كه با ظرفيتي قابل توجه فعاليت مي‌كند. نفت اين جزيره كه به ميدان مبارك در بخش دريايي خاور جزيره محدود است، از نظر گونه و كيفيت، بهترين نفت در خليج‌فارس شناخته شده است. منابع نفت جزيره سوري را كه نقش مهمي در صادرات نفتي كشور دارد، مي‌توان از مهم‌ترين منابع زيرزميني اين شهرستان نام برد.
كشاورزي و دامداري به مفهومي كه براي اقتصاد اين منطقه تعيين‌كننده باشد، در اين جزيره وجود ندارد. آب و هواي جزيره بوموسي گرم و مرطوب است و چون به خط استوا نزديك است، هواي آن از هواي ساير جزيره‌هاي ايراني خليج‌فارس گرم‌تر است. بارش، بيشتر در اواخر زمستان و اوايل بهار است. اين جزيره رودخانه ندارد و تنها در شمال آن، چند مسيل خشك وجود دارد، اما داراي آب شيرين بوده و آب آشاميدني مردم از چاه و باران تامين شده، يا با لنج و كشتي از بندر لنگه و بندرعباس به اين جزيره حمل مي‌شود. جزيره بوموسي از لحاظ پوشش گياهي فقير و داراي فلور گرمسيري است و برخي گياهان نواحي خشك در آن مي‌رويند كه به مصرف چراي دام‌هاي محلي مي‌رسد. در سال‌هاي پرباران، گياهان علفي و بوته‌ها، رشد زيادي كرده و تمامي سطح جزيره و كف دره‌ها پوشيده از گياه و يكپارچه سبز مي‌شود. شماري از ساكنان جزيره از راه صيد ماهي و مرواريد امرار معاش مي‌كنند. آب‌هاي پيرامون ابوموسي داراي بهترين گونه مرواريد است. فاصله دريايي بوموسي تا خرمشهر 480، تا بندر امام خميني 460، تا كويت 450، تا بوشهر 235، تا دوحه 205، تا كيش 70، تا سوري (سيري) 31، تا لنگه 41، تا مسقط 310 مايل دريايي است. ابوموسي از ديرباز تاكنون به نام‌هاي بوموسي، بابا موسي، بوموف، ابوموسي و گپ سبزو خوانده شده است. واژه بوموسي از دو پاره «بو» و «موسي» تشكيل شده است، كه «بو» به معناي رايحه است و كوتاه‌شده آن، «بود»، «باشد» و «باشيم» است. «بوم» به معناي جا، مقام، منزل، ماوا و سرزمين است و «موسي» هم نام شخص است و بوموسي، يعني سرزمين موسي. بنابراين مي‌توان گفت كه پيش از اسلام، شخص ايراني‌الاصل سرشناسي به نام موسي، در اين جزيره زندگي و شايد هم حكومت مي‌كرده و نام جزيره از نام او گرفته شده است.
اين جزيره در اسناد تاريخي بوموو BOUMOU و بوم اوAOU يعني آب (معرب آن بومف) و بوموسو و گپ سبزو نام داشته است (به معناي جاي سبز). در نقشه‌هاي قديمي بوموف يا بوموسو ثبت شده (بوم به معني مكان) است و «سو» چند معنا دارد سوSOU مخفف سوز SOUZ نام يك نوع سبزي است و به‌طور كلي نيز در زبان فارسي كهن معناي سبز مي‌دهد و در مجموع مي‌توان آن را به معناي سرزمين سبز ناميد. جمعيت ابوموسي، طبق سرشماري عمومي نفوس و مسكن در سال ۱۳۸۵، برابر با 1705 نفر بوده ‌است. بيشتر اين ساكنان شهروندان ايراني هستند و اقليت اماراتي كه در آن ساكن هستند بر اساس قراردادي ميان ايران و امارات حق اقامت دايم در ابوموسي را دارند. گفته مي‌شود اين جزيره در حوزه آبزي‌پروري و شيلات، صيد و صنايع تبديلي قابليت‌هاي فراواني دارد. در بخش جهانگردي نيز با توجه به جغرافياي منطقه سواحل بكر و مرجاني و دسترسي به آب‌هاي آزاد و تمام نقاط خليج‌فارس از راه‌هاي دريايي و هوايي، در حوزه بازرگاني و تجارت نيز ظرفيت بسيار بالايي دارد. در اين جزيره بيكاري وجود ندارد اما بي‌ترديد با حضور سرمايه‌گذاران اشتغال در شهرستان تضمين خواهد شد.
منابع:
1- جزيره بوموسي، ايرج افشار سيستاني، دفتر مطالعات سياسي بين‌المللي، 1374
2- جزيره بوموسي و جزاير تنب‌بزرگ و تنب‌كوچك، جعفري ولداني، ۱۳۷۶
3- سايت كويرها و بيابان‌هاي ايران
4- نگاهي دوباره به جزيره ابوموسي، گفت‌وگو با فرماندار ابوموسي، ايسنا 8/2/91

· محمود فاضلي